Thursday, June 24, 2010

१ नोंद मिळाली

पहिली पोस्ट प्रकाशित करुन आज २४ तारखेला एक वर्ष होईल. पहिल्या दिवशी मब्लॉविने ’१ नोंद मिळाली ’ असे सांगितले आणि गजालीला सुरवात झाली. आता, एका वर्षात २५ पोस्ट म्हणजे फार अभिमानाने सांगण्यासारखा आकडा नाही, पण संपूर्ण महिना रिकामा जाऊ न देण्याचा प्रयत्न बाकी केला. सुरवातीला मित्रमैत्रिणींना लिंक पाठवली तेव्हा चतुर लोकांनी तेवढीच पोस्ट वाचून नंतर परत ब्लॉगवर न येण्याचा सूज्ञपणा दाखवला. पण गीतांजलीच्या पोस्टला जेव्हा प्रथम अनोळखी आणि मोठी प्रतिक्रिया अंजली कडून मिळाली.(तीही परत आली नाही ब्लॉगवर :() त्यावेळी मी ती दहा वेळा तरी परत परत वाचली असेल. काय छान वाटलं होतं तेव्हा! म्हणूनच नविन ब्लॉग सदराखाली आवडलेल्या प्रकाशित न झालेल्या पोस्टलाही आवर्जून प्रतिक्रिया द्याविशी वाटते.(कदाचित ती पण माझं नाव पुढच्या वर्षी नमूद करेल!) आजही कुणाच्या ब्लॉगवर जुने बेसिक टेंप्लेट पाहिले की, माझ्याच जुन्या पोस्टची आठवण होते. पहिल्या दुसर्‍या पोस्टमध्ये तर मी वेलांटी, ऊकार, शब्द इतके तपासून घेतले होते आणि इतका बदल केला होता, की आख्खी पोस्ट तोंडपाठ झाली होती. मग पहिला फॉलोअर दिसू लागला. काही दिवसांनी पहिल्यांदा टेंप्लेट बदलले तेव्हा फॉलोअर्सचा पर्यायच गायब झाला त्यावेळी घाबरुन एकुलता एक फॉलोअरही गेला म्हणून जरा टेंशनच आले होते.:) पुढे जशा भेटी गाठी वाढत गेल्या तसा हुरुपही वाढत गेला. आज वर्षभराच्या जुन्या नोंदी पाहताना एक मजेदार प्रवास घडत गेल्याचं जाणवतं. पहिल्यांदा जुनी पाटी या एकाच विषयाभोवती फिरत असताना पुढे (चांगल्या अर्थाने) विषयाला फाटे फुटत गेले.


मब्लॉवि इथे नविन मित्र मैत्रिणी मिळाले. कौतुकाच्या चार शब्दांनी उत्साह दहा पटींनी वाढला. (जो महिन्याला तीन पोस्टच्या वर कधी गेला नाही) त्यांनी कुठल्याच पोस्टला एकटे टाकले नाही. एखाद-दुसरी का होईना, पण प्रतिक्रियेची सोबत खूप सुखावून गेली. अपर्णा म्हणते त्याप्रमाणे काही धूमकेतूंनी अनपेक्षितरित्या एकदम भरपूर कमेंट देवून सुखद धक्का दिला. कधी कानपिचक्या मिळाल्या, सूचना मिळाल्या. त्यातूनच खर्‍या अर्थाने नोंद घेतली गेल्याचे जाणवले. मध्यंतरीच्या टॅगिंग प्रकारामुळे बरेच नविन ब्लॉग कळाले, गजाली वरही नविन लोकं हजेरी लावून गेले.
ब्लॉग हा माणसाचा छापिल चेहराच म्हणायला हवा. तो कधी हसतो, रागावतो, मधेच सुस्त होतो, बरेचदा नॉस्टॅलजिक होतो. ’कं’च्या काळात दोघा तिघांनी ’उठा, छापा काहीतरी’ म्हणून पाठवलेले इमेल मैत्रिणीच्या कोपरखळीसारखे हसू उमटवून गेले. प्रोत्साहनासाठी सर्वांचे खूप आभार.

अलिशान सप्ततारांकित रेस्टॉरेंट असो वा कोपर्‍यापरची छोटी टपरी! सुरु करणार्‍याच्या मनात थोडी धाकधूक असतेच. हिच गोष्ट छेडताना गुलजारने ’रात पश्मीने की’ या पुस्तकाच्या सुरवातीला म्हटले आहे,

’ उम्मीद भी है घबराहट भी कि अब लोग क्या कहेंगे, और इससे बड़ा डर यह है कि कहीं ऐसा न हो कि लोग कुछ भी न कहें ’

नेमके हेच या ब्लॉग बद्दलही वाटत होते. तसेही ब्लॉगस्पॉटवरचा एक दुवा अडवून मी फार काय कामगिरी करणार हा प्रश्नही होताच. तरी, या छॊट्याश्या टपरीवर काहीबाही खरडलेले तुम्ही गोड मानून घेतलेत. टपरीच्या कटींग चहाला काही जणांनी त्यांच्या ब्लॉगवर जागा दिली.(विजेटबद्दल भुंगादादाचे आभार) गजालीच्या पहिल्या वाढदिवसाचा केक शोधताना मलाही मजा आली. असेच भेटत राहू. लोभ असावा.

Thursday, June 10, 2010

चाँद छूता दोस्त - पुखराज़

त्याच्या शब्दात जादू आहे, वेगळेपण आहे. पण वेगळेपण कसले? शब्द तर तेच! तरी, त्यांचा मेकओव्हर होवून पुढे येवून बसल्यासारखे वाटतात. डोळ्यात डोळे घालून काही समजतय का? असा सवाल टाकल्यासारखे वाटतात. अशावेळी अर्थ आपल्याला समजून जातोही...कदाचित!

वेगळेपणाबद्दल गुलजारनेच म्हटले आहे की, लोकं म्हणतात तुम्ही नविन शब्द कुठून शोधून काढता हो? ’नीट पहा, शब्द नविन नाहीत तेच आहेत, फक्त जागा बदलल्यात! आँखे, खुशबू हे शब्द नविन नाहीत. पण आँखोंसे महकती खुशबू म्हटले की लोकांना वाटते, हे काय नविन आणि?’


कविता ही आवडण्याच बंधन असलेली गोष्टच नाही. एक तर ती आवडते किंवा नाही आवडत! पुढे त्याचे ’कळली नाही म्हणून आवडली नाही, छंदबध्द नाही म्हणून आवडली नाही ’ असे पोटभाग पडत जातात, पण ती पुढची गोष्ट आहे. पुखराज़ मधे काही नविन आढळेल, कुणाला तसं आढळणारही नाही कदाचित! पण काही रचना दृष्ट लागण्याइतक्या सुंदर आहेत हे नक्की! पुखराजची सुरवात अमृता प्रितमच्या प्रस्तावनेने होते. या संग्रहाबद्दल गुलजार म्हणतो,


इक सबब मरने का, इक तलब जीने की
चाँद पुखराज का, रात पशमीने की

एकटेपणा वागवणार्‍या कविता चंद्रावर केलेल्या कवितांइतक्याच भरपूर आहेत..जसे की दोस्त, खामोशी़, पतझड.. फाळणीच्या जखमाही दिसतात कुठे कुठे, अतिरंजित वाटणारं सत्यही सापडत कुठे!
दिवसभर बाहेरच असतो मी, कामासाठी किंवा दिवस घालवण्यासाठी केलेल्या कामासाठी. तसही घरी कुणी असणासच नाही पण सवयीने रिकाम्या घरी येतो तर, हे काय आश्चर्य, इथे माझ्याही स्वागतासाठी कुणीतरी आहे!

दोस्त

बे यारो मददगार ही काटा था सारा दिन
कुछ खुद से अजनबी सा, कुछ तन्हा उदास सा
साहिल पे दिन बुझा के मैं लौट आया फ़िर वही
सुनसान सी सड़क के इस खा़ली मकान में
दरवाजा खोलते ही मेज पर किताब ने

हल्के से फड़फडा़ के कहा-
"देर कर दी दोस्त ।"

-----------------------------

’नसतेस घरीची’ किंचीतशी आठवण होते.

खा़मोशी

खिडकियाँ बंद है दिवारों के सीने ठंडे
पीठ फेरे हुए दरवाजों के चेहरे चुप है
मेज-कुर्सी है कि खा़मोशी के धब्बे जैसे
फ़र्श में दफ़न है सब आहटे सारे दिन की
सारे महौल पे ताले-से पडे़ हैं चुप के

तेरी आवाज की इक बूँद जो मिल जाये कही
आख़री साँसों पे है रात ते बच जायेगी
-------------------------------

पुरणाशिवाय पुरणाच्या पोळ्या, चंद्राशिवाय गुलजारचे पुस्तक कसे शक्य आहे?

पतझड़

जब जब पतझड़ में पेडों से पीले पीले पत्ते
मेरे लॉन में आकर गिरते है
रात को छत पर जाके मैं आकाश को तकता रहता हूँ
लगता है कमज़ोर सा पीला चाँद भी शायद
पीपल के सूखे पत्ते सा

लहराता-लहराता मेरे लॉन में आकर उतरेगा

--------------------------------

गुलजारबद्दल तो कमी, बाकीचेच लोक जास्त बोलतात ही फॅक्ट आहे. त्याला ते आवडत असेल, नसेल.. पण सेल्फ पोर्टरेट मधे त्याने आपल्या नावाच्या प्रवासाबद्दल लिहले आहे. हे त्याचे स्वगत आहे.(असावे) ’तुमने इक मोड़ पर अचानक जब मुझको ’गुलज़ार’ कहके आवाज़ दी’ मधला ’तुम’ कोण आहे नक्की? जर तो स्वतःशीच बोलतोय तर ’मेरे दिलने कहा’ टाइपचे वाक्य का नाही?
गुलजारच्या चार चार कविता असताना आपण जास्त न लिहलेलेच बरे!

सेल्फ पोर्टरेट

नाम सोचा ही ना था, है कि नहीं
’अमाँ’ कहके बुला लिया इक ने
’ए जी’ कहके बुलाया दुजे ने
’अबे ओ’ यार कोग कहते है
जो भी वूँ जिस किसी के जी आया
उसने वैसे ही बस पुकार लिया

तुमने इक मोड़ पर अचानक जब
मुझको ’गुलज़ार’ कहके दी आवाज़
एक सीपी से खुल गया मोती
मुझको इक मानी मिल गये जैसे

आह, यह नाम खूबसूरत है
फिर मुझे नाम से बुलाओ तो !

---------------------------------